Trong 10 năm làm việc ở vị trí Giám đốc Nhân sự, tôi đã 5 lần thực hiện tái cấu trúc tổ chức: 1 lần để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, 1 lần do thay đổi chiến lược kinh doanh, 1 lần do thay đổi chiến lược toàn cầu, 2 lần sáp nhập; nhưng có lẽ tôi sẽ không bao giờ quên lần tái cấu trúc đầu tiên.

Dạo ấy, tôi mới được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhân sự - sau 6 năm làm việc trong lĩnh vực Nghiên cứu Sản xuất, 5 năm làm Kinh doanh và 1 tháng học về Quản trị Nhân sự Chiến lược ở Philippines. Một trong những vấn đề nan giải mà tôi gặp phải là lực lượng công nhân quá đông so với nhu cầu sản xuất: họ chỉ cần làm trong 2 giờ/ngày là đã hết việc, thời gian còn lại họ đọc báo, tán gẫu, ngủ … Nhiều nhân viên xin thôi việc, nhưng đa số là những người giỏi vì họ không chấp nhận cảnh “ăn không ngồi rồi”, càng không thích những câu chuyện phiếm, thêu dệt diễn ra hàng ngày... Những cấp Trưởng phòng đầy tâm huyết nhất cũng kêu ca tình trạng lãn công mà họ không tài nào kiểm soát nổi. Chúng tôi – tôi và vị Giám đốc Nhà máy – đành bàn đến kế hoạch giảm biên chế trong 2 tháng sau đó.

Do hệ thống Đánh giá Thành tích chưa được thiết lập, chúng tôi đã triển khai các biện pháp để đảm bảo chọn lựa một cách khách quan nhất những người ở lại là những người có kỹ năng và tinh thần kỷ luật cao. Cứ một công nhân sẽ được ít nhất 2 cấp trưởng (trực tiếp và gián tiếp) nhận xét. Chúng tôi còn cẩn thận xem xét những ai có điều kiện kinh tế khó khăn hơn. Chúng tôi tính toán các bước sao cho việc thông báo giảm nhân lực diễn ra một cách an toàn – không có máy móc nào bị phá hoại; và việc chi trả trợ cấp đúng với pháp luật. Tất cả đều đáp ứng đúng theo nhu cầu của công ty, yêu cầu của công việc, yêu cầu của pháp luật. Vâng, tất cả đều được tiến hành đúng theo trình tự, … chỉ trừ một chút “tình”.

Tôi nhớ như in tiếng khóc của anh chị em công nhân: họ là những người đã gắn bó với công ty ít nhất là 1 năm và lâu nhất là 10 năm. Họ là người đã từng tự hào về một công ty tình nghĩa – từ đời cha đến đời con nối tiếp nhau vào làm việc tại công ty. Cho dù trong số họ có một số người đáng để ra đi, nhưng họ không được chuẩn bị tinh thần về cú sốc đó. Tôi cũng phát hiện sau đó mặc dù yếu tố kinh tế đã được cân nhắc kỹ trong quá trình “sàng lọc”, một số công nhân đang ở độ tuổi 40 không thể kiếm được việc làm, và con họ có thể bỏ học vì một mình ba hay mẹ chúng không thể nuôi con ăn học được. Mặt khác, tôi chưa lường trước những tác động đến những người ở lại: họ đã không yên tâm làm việc, lúc nào cũng ở trong trạng thái lo lắng vì không biết khi nào đến lượt họ.

Tuy bề ngoài tôi giữ vẻ bình tĩnh, tâm trí tôi không được thanh thản. Một số người bảo tôi không thể nhận hết trách nhiệm về mình về nỗi lo ấy, tôi đã đạt được mục tiêu chọn người tốt ở lại, công ty an toàn; phải biết chấp nhận những mất mát. Nhưng tôi cứ mãi ray rứt suy nghĩ làm thế nào để giúp cuộc đời mới của những người ra đi, để người ở lại yên tâm, để tôi được thanh thản, và vẫn giữ hình ảnh của công ty trong lòng mọi nhân viên.

Vì vậy, từ lần đó, ngoài việc đáp ứng các yêu cầu của công ty, của pháp luật, tôi rút kinh nghiệm chuẩn bị chu đáo hơn về phần “tình”: tôi cùng với các cấp trưởng phòng, đôi khi cả công đoàn bàn thảo nội dung và cách thông báo phù hợp nhất. Đặc biệt là công tác chuẩn bị định hướng mới cho những người bị thuyên giảm: đích thân tôi và nhân viên trong Phòng Nhân sự đi khảo sát nguyện vọng và chuẩn bị 3 phương án cho mỗi người: giới thiệu một công việc tương tự ở nơi khác, hướng dẫn cách tự tìm việc, thảo hồ sơ hay hỗ trợ đào tạo để họ có thể bắt nhịp với nghề nghiệp mới nếu như họ đã quá tuổi. Những nhân viên ở lại đã nói với tôi sự tận tình ấy đã khiến cho mọi người yên tâm làm việc hơn, vì cho đến cả lúc họ ra đi, họ vẫn được đối xử một cách trân trọng, chu đáo.

Cho đến bây giờ, tôi vẫn ray rứt cho lần tái cấu trúc đầu tiên, nhưng tôi cũng thầm cảm ơn những anh chị em của đợt ấy, họ chính là động lực khiến tôi luôn suy nghĩ, cân nhắc về “lý" và “tình” trong suốt thời gian tôi làm Giám đốc Nhân sự. Tôi mong rằng những chia sẻ trên đây sẽ giúp những đồng nghiệp của tôi – đặc biệt là những ai cũng gặp những khó khăn khi phải tái cơ cấu tổ chức sẽ không lặp lại cách tôi đã từng làm. Tôi rất ủng hộ ý tưởng xây dựng chuyên mục “Chia sẻ kinh nghiệm” của www.vietnamworks.com, để những người làm nhân sự như tôi có cơ hội chia sẻ và nâng cao nghệ thuật quản lý nhân sự

Xin cám ơn www.vietnamworks.com đã tạo cơ hội cho tôi được chia sẻ với các bạn đồng nghiệp những kinh nghiệm này

Lê Thị Kim Anh
Thạc sĩ Quản trị Nhân sự, Dược sĩ – Tổng Giám đốc Công ty Dynamic Consulting